Wél of geen ZZP’er in de Zorg in 2025?

22 oktober 2024

Er is al een tijd veel over te doen geweest maar nu is het hoge woord eruit, in ieder geval, zo goed als: vanaf 1 januari 2025 zal de Belastingdienst weer gaan handhaven op de wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties).

Na recente debatten heeft staatssecretaris Idsinga benadrukt dat de handhaving niet ‘hysterisch’ zal zijn, maar dat de focus voornamelijk ligt op sectoren met een hoge mate van schijnzelfstandigheid. Daarnaast wordt in 2025 een ‘overgangsjaar’ ingevoerd, waarin werkgevers die kunnen aantonen dat ze stappen ondernemen om deze schijnzelfstandigheid tegen te gaan, geen boetes zullen ontvangen. Voor diegene die hier niet mee bezig zijn, kunnen er na dit jaar boetes en naheffingen worden opgelegd voor schijnconstructies, met terugwerkende kracht tot de datum van deze hervatting van de handhaving (1 januari 2025).

Helaas heeft de hervatting van de handhaving veel onduidelijkheid gebracht in plaats van duidelijkheid, vooral voor partijen die afhankelijk zijn van zzp’ers, zoals de zorginstellingen. De zorg kampt al jaren met een groot personeelstekort en zzp’ers zijn vaak de reddingslijn om de continuïteit van zorg te garanderen.

Nu is er een reactie van angst vanuit de verschillende sectoren, inclusief de zorg, die veel met zzp’ers werken. Aangezien werkgevers niet zitten te wachten op boetes is de reactie om niet meer met zzp’ers in zee te gaan er één die steeds meer voorkomt. Dit resulteert in grote zorgen voor zzp’ers, meer dan 20% van de zzp’ers zegt nu al opdrachten mis te lopen omdat opdrachtgevers risico’s willen beperken.

Tegengeluid vanuit de Tweede Kamer

Echter, aangezien het nu nog steeds niet duidelijk is hoe de belastingdienst nu wél gaat handhaven, pleit de Tweede Kamer tijdens recente debatten voor een aanpassing van de handhaving op schijnzelfstandigheid. Op dit moment hanteren de Belastingdienst, het ministerie van Financiën en andere departementen elk een ander afwegingskader. Zo waren de VVD en BBB voortrekkers op het gebied van een redelijke wijziging, dat omvatte: “concentreren op gedwongen zelfstandigen, onderbetaling, evidente schijnzelfstandigen en arbeidsmigratieconstructies’’.

Daarnaast eiste de BBB dat de Belastingdienst voor 1 november dit jaar komt met een duidelijk afwegingskader op de website van de Belastingdienst. Op deze manier wordt een stuk meer helderheid verschaft over de eisen waar aan voldaan moet worden voor zowel opdrachtgevers als zzp’ers om een ‘echte’ zelfstandige te herkennen of een ‘echte’ zelfstandige te zijn. Een meerderheid pleitte voor handhaving waarbij rekening wordt gehouden met menselijke maat en maatwerk, in plaats van het uitdelen van boetes. Deze motie is afgelopen week gelukkig aangenomen.

Daarnaast is er in een andere motie gevraagd aan de Belastingdienst om door te gaan met het goedkeuren van modelovereenkomsten (er worden nu geen nieuwe modelovereenkomsten meer geaccepteerd), wat zorginstellingen kan helpen om meer duidelijkheid te krijgen én te geven over de aard van de arbeidsrelaties.

De Belastingdienst vindt nu dat de modelovereenkomsten niet genoeg duidelijkheid verschaffen om te kunnen beoordelen of er spraken is van schijnzelfstandigheid; echter verschaft de Belastingdienst zelf dit ook niet én is het grotendeels wachten op de volgende ontwikkelingen.

Gelukkig zijn er verscheiden tools en bronnen, zoals de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelaties en fiscaal kompas opgesteld door BOZ+ die ons kunnen helpen om een blik in de toekomst te werpen op het gebied van de mogelijke handhaving door de Belastingdienst.

Wat moeten zorginstellingen doen?

Om voorbereid te zijn op de aankomende handhaving van de wet DBA en de bijkomende boetes (en risico’s) te voorkomen, is het belangrijk dat de zorginstellingen de juiste stappen ondernemen. De BOZ+ heeft een fiscaal kompas opgesteld dat kan worden gezien als goede maatstaf/leidraad voor zorginstellingen om deze onduidelijkheid zo duidelijk mogelijk te maken. Het is sowieso essentieel dat zorginstellingen gedetailleerd gaan inventariseren en registreren met wie zij extern gaan werken. Hieronder verschillende stappen, die voortkomen uit het fiscaal kompas die zorginstellingen moeten volgen:

- Aard van de werkzaamheden

De aard van de werkzaamheden waarvoor zorgprofessionals worden ingehuurd, tijdelijk of voor specialistische zorg, moet te alle tijden duidelijk worden gedefinieerd. De noodzaak en de duur van de inhuur worden hiermee verduidelijkt.

- Mate van zelfstandigheid

De hamvraag hiervoor is; ‘wat is de rol van de zorgprofessional binnen de organisatie?’; deze vraag zal de Belastingdienst ook continu gaan stellen, dus is het belangrijk om dit zelf goed voor ogen te hebben. Dit antwoord geeft 9 van de 10 keer inzichtelijkheid omtrent de schijnzelfstandigheid.

- Registratie, validatie en actualisatie

Waarbij (helemaal) in het eerste jaar van de handhaving, vanaf 1 januari 2025, de Belastingdienst de grootste focus zal leggen op het in kaart brengen van alle zorgprofessionals niet in loondienst bij de zorginstellingen. Hierbij is het van uiterst belang dat de zorginstellingen exact alle benodigde documenten en gegevens rondom de persoon én onderneming met wie zij werken, in beeld hebben. Het meest alomvattend, en daarom het duidelijkst, zal registreren, valideren en actualiseren zijn van deze gegevens. Hier zou het door ons ontwikkelde vergewis-register ideaal voor zijn.

- Monitoring van wet- en regelgeving

Het continu in de gaten houden van wet- en regelgeving is dan ook een vereiste, voornamelijk nu alles nog zo in de kinderschoenen staat. Het team van zorg-registers monitort dagelijks updates omtrent wet- en regelgeving; zorginstellingen worden hierdoor continu compliant gehouden.

Daarnaast is het essentieel dat er inzicht is in de inhuurovereenkomsten die worden gebruikt; dit faciliteert zorg-registers door verschillende elementen te analyseren die terugkomen in alle (model)overeenkomsten op basis van onze DBA-tool en algoritmes. Het doel daarbij is om altijd te kunnen aantonen of iedere zorgprofessional voldoet aan de gestelde eisen en dat de juiste documentatie aanwezig is.

Dus: wel of geen zzp’ers in de zorg in 2025?

In het licht van toenemende onduidelijkheid en onzekerheid in het landschap van de zorgprofessionals, stellen de zorginstellingen terecht de vraag: “kunnen we nog wel met zzp’ers werken?’’ Het antwoord daarop is ja (!), mits zorginstellingen de juiste maatregelen treffen. Dat houdt in: zich vergewissen over de bevoegdheid van iedere zorgprofessional én het huidige (en toekomstige) inhuurbeleid grondig inventariseren.

Zorg-registers biedt elke zorginstelling het inzicht om in deze tijd van ‘niet-weten’ met vertrouwen door te gaan en samen te werken met zorgprofessionals, zonder dat dit leidt tot boetes. Vooral in het eerste jaar van de handhaving.

Het is tijd om weer te focussen op het gene wat er echt toe doet: het leveren van goede, veilige en betrouwbare zorg. De zorgprofessionals die dagelijks hun werk doen – of ze nou in dienst zijn of als zzp’er werken – verdienen onze steun en waardering. We zijn afhankelijk van hen, nu meer dan ooit.

Populaire berichten